Zabytek Miesiąca

Dzbanuszek, ceramika stalowo-szara – Gniezno, stan. 22 (jez. Święte - XV w.)

Prezentowany zabytek to niewielki dzbanuszek (wysokość 11,4 cm), datowany na XV w., znaleziony z strefie brzegowej zasypanego jeziora Świętego w Gnieźnie (stan. 22). Naczynie charakteryzuje się baniastym brzuścem oraz stosunkowo wysoką szyjką, przy czym wylew szyjki zaopatrzony jest w okap zdobiony falistą kryzą. Naczyńko posiada taśmowate ucho; dno rozszerza się w małą stopkę, zdobioną odciskami palca. Jako ciekawostkę można podać, że na spodzie widoczny jest wypukły odcisk w kształcie krzyża – być rodzaj znaku garncarskiego. Naczyńko należy do ceramiki wypalanej w atmosferze redukcyjnej, czyli z odciętym dostępem powietrza, co powodowało po wypaleniu naczynia uzyskanie efektu równomiernego, ciemnoszarego koloru (tzw. ceramika stalowo-szara lub siwiona). Pojawienie się ceramiki redukcyjnej uważa się za wyznacznik przełomu, który nastąpił wraz z lokowaniem miast na prawie niemieckim (od XIII w.) i napływem wyspecjalizowanych garncarzy.

Dzbanuszek należy do tzw. ceramiki stołowej, która w odróżnieniu do ceramiki kuchennej była elementem zastawy, używanej podczas spożywania posiłków przy stole.